Een gemaal is een oer-Hollands raderwerk dat er voor zorgt dat we onze voeten droog houden. Gemaal op Zuid is de naam van een prachtig gebouwencomplex aan het levendige Afrikaanderplein in Rotterdam Zuid. En het is de noemer waaronder Kosmopolis, TENT en Museum Rotterdam vanaf januari 2009 een gevarieerde kunst- en cultuurprogrammering ontwikkelen. In Rotterdam Zuid wordt een specifieke grootsteedse situatie zichtbaar, die in zekere zin als exemplarisch kan worden beschouwd voor de ontwikkeling van de nieuwe Nederlandse samenleving. Zuid is het jongste stadsdeel van Nederland, ruim 70% van de bewoners is onder de achttien en ruim 60% is van migrantenafkomst. Zuid is de plek waar grote vraagstukken van onze tijd markant in beeld komen. Wat dat betreft staat Rotterdam aan de vooravond van een van de grootste transformaties: vrijwel het gehele zuidelijke deel van Rotterdam gaat opnieuw ingericht worden, zowel stedenbouwkundig als sociaal-economisch.

De komende jaren geldt: 'Op Zuid gebeurt het', om maar even een sloganachtige term te gebruiken. In Charlois is in korte tijd rond Stichting BAD een netwerk van kunstenaarsinitiatieven ontstaan en heeft galerie Hommes zich succesvol gevestigd. Nabij metrostation Maashaven staan de Creative Factory en het Art Hotel. Underground-kunstpodium De Player verhuist naar de kop van het Afrikaanderplein. Stichting Kijk op Zuid ontwikkelt een cultureel programma voor jongeren in de omgeving van de Van Zettenfabriek. Er wordt een plan voor kunst in de openbare ruimte voorbereid.

Welk cultureel programma kunnen kunstinstellingen toevoegen aan dit veranderende woongebied?

De programmering van het Gemaal op Zuid onderzoekt hoe nieuwe manieren van omgang met erfgoed combineren met actuele kunstpraktijken en het bereiken van nieuwe publieksgroepen. In oktober 2008 trapte Kosmopolis af met El Hema.